Gad Nassi

Sabetaycı Kabala’da Yaratılış ve Mesih

Posted on April 14, 2012
Print Friendly

Pic 01Geçen sayımızda, Selanik kökenli Sabetaycı bir ailede Kuzu Bayramı sırasında kullanılmış bir şölen tepsisini takdim ederek, bu ürünün Pesah tepsisi ile olası benzerliğine dikkati çekmiştik.

Pesah Bayramı, Yahudi ulusunun esaretten kurtuluşunun öyküsünü simgelediğinden, ayni zamanda da, Mesih'in gelmesi ile gerçekleşecek kurtuluşu ve Yahudi Ulusu'nun yeniden ihya edilmesi kavramı ile de örtüşür. Diğer taraftan, Mesih'in gelmesi ile, Yaratılış inancında olduğu gibi bir karmaşalığın açığa çıkacağı ve bunu takiben Karanlığın Işığa değişeceği, Selamet günlerinin başlayacağına inanılmıştır. Daha once bu sütunlarda da belirttiğimiz gibi, Pesah gibi İlkbahar'da kutlanan Kuzu Bayramı, Mesih'in gelmesini ve Evren'in yaratılışını simgeler. Büyük bir olasılıkla da, Pesah Bayramının temel anlamı üzerinde yapılanmıştır. (bkz. "La Dulse"den "Kuzu Bayramı"na, Diyalog sayı 7)

Kanımıza göre, bahsi geçen tepsi, Sabetaycı inancın temellerini oluşturan, Yaratılış ve Mesih'in gelişi kavramlarını ve bu iki kavram arasındaki ortak bağlantıyı temsil eden sembollerden oluşmuştur.
Pic 02

Davud Kalkanı

Tepsinin ortasında, ışınların saçıldığı altı adet çiçek tablası ile çevrili bir Davud Kalkanı – Yıldızı – gorülmekte. Sabetaycı düşüncede temel bir konumu olan, Luria kabalasına göre evren, Tanrı'dan saçılan ilahi kıvılcımlar tarafından yaratılmıştır. Tepsinin merkezındeki görüntü, büyük bir olasılıkla, bu olayı temsil etemektedir.

Pic 03

İki yılan

Sol-üst ve sağ-alt tarafta, iki yılan başı gözükmekte. Bu iki baş, Davud kalkanının etrafındaki çiçek tablaları ile özdeş olan iki çiçek tablasının girişinde, karşı karşıya yer almakta.

Sabetaycı inancın temelini oluşturan Zohar kabalasına göre, Yaratan'ın, iyi ve kötü olan iki yüzü vardır. Sabetaycı kabalaya göre bu yüzler, birbirleri ile mücadele halinde olan iki yılan tarafından temsil edilmektedirler. Mesih'in peydahlanacağı Ahiret Günlerinde, bu iki yılandan kötü olanı bu mücadeleyi kazanacak ve iyi yılana dönüştükten sonra, Yahudi Ulusuna kurtuluşun kapılarını açacaktır.
Pic 04
İbranice yılan anlamına gelen nahaş sözcüğünün ebcet hesabına göre sayısal değeri, maşiah sözcüğü ile eşdeğerdedir. Ayrıca Sabetay Sevi, imzasını yılan şeklinde atmış ve bir iddiaya göre, kendisini Mesih günlerinin yılanı olarak görmüştü.

Ayrıca Zohar Kitabında geyik imgesi ile, İbranilerin Mısır esaretinden kurtulmaları aralarındaki ilişki işlenmiştir. Talmud Kitabına göre, dişi geyiğin rahmi dar olduğundan, doğal bir doğum yapması mümkün olamamaktadır. Bu yüzden, Yaratan geyiğin rahminin ağzını ısırıp doğumu sağlaması için bir yılanı göndermiştir. Bununla ilgili olarak Zohar'da şöyle yazılıdır:
Pic 05
"Bu konuyu fazla kurcalama, ve Tanrı'yı kızdırma."

Bundan başka, Sevi sözcüğünün İbranice karşılığı olan Tzvi sözcüğü "geyik" anlamına gelmektedir.

Bütün bu izahattan çıkarabileceğimiz sonuç, Mısır esaretinden kurtuluşu simgeleyen geyiğin doğumu, ayni zamanda, Mesihin gelmesi ile gerçekleşecek kurtuluşu da simgelemektedir. Buna göre, çiçek tablasının girişindeki iki yılanın varlığını, Mesih günlerinde birbirleri ile mücadele edecek olan iki yılanı temsil ettiği şeklinde yorumlayabilmekteyiz.

Tepsinin üst-merkezindeki altı yılan figürü de herhalde, yılan alegorisi ile ilgili Sabetaycı inancı vurgulama amacı ile işlenmiştir.

Tepsinin alt-orta bölümünde, yılan figürleri arasında, eski Türkçe harflerle, tepsiyi yapan kişinin ismi, Abdülcenap, yazılıdır.
Pic 06

Rozet

Tepsinin iki tarafındaki gül rozetlerinin de Musevi mistik düşüncesi bağlamında yorumlanması mümkündür.

Tevrat'ın lirik yapıtlarından Şiirlerin Şiiri'nde şu satırlara rastlamaktayız:

"Dikenlerin arasında bir gül gibi seni farkettim..."

Lurya Kabalasında ise, Mesih gelmeden "Yahudi Ulusu'nun gözyaşları vadisi'nden geçeceği ve yolunda, dikenler arasında güller gibi dağılmış, uluslar arasındaki kutsal ruhları seçeceği," yazılıdır.

Ayrıca çiçek veya gül rozeti, Pesah Bayramı tepsilerinde sık rastlanan bir figür olup, Sabetaycı inanca göre de Sevi'nin mesihliği de bir Pesah günü ilan edilecekti.

Filed under: Diyalog Leave a comment
Comments (0) Trackbacks (0)

No comments yet.


Leave a comment

No trackbacks yet.